20.10.15

Flat Design


“Ένας σχεδιαστής ξέρει ότι έχει επιτύχει την τελειότητα, όχι όταν δεν υπάρχει τίποτα άλλο να προσθέσει, αλλά όταν δεν υπάρχει τίποτε για να αφαιρέσει.” Ο Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ δεν ήταν απλά ένας διηγηματογράφος, αλλά ένας φιλόσοφος που γνώριζε πολύ καλά πως να αποτυπώνει την ίδια τη ζωή και να αναλύει τον προορισμό της. Τα παραπάνω λόγια του, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν έως και προφητικά για μια από τις σημαντικότερες τάσεις του design κατά τον περασμένο αιώνα, του Ελβετικού Στυλ. Η τάση αυτή, που έμεινε γνωστή και ως International Typographic Style, επηρέασε την τυπογραφία, τη γραφιστική αλλά και γενικότερα την οπτική επικοινωνία από τις δεκαετίες του 40 και του 50 μέχρι και τις μέρες μας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι θεωρείται ως ο προάγγελος του Flat Design που μονοπωλεί το περιβάλλον χρήσης δισεκατομμυρίων “έξυπνων” κινητών τηλεφώνων, ηλεκτρονικών σελίδων στο διαδίκτυο αλλά και λειτουργικών συστημάτων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Βέβαια θα ήταν παράληψη να μην αναφερθεί ότι και η άνοιξη του Ελβετικού Στυλ έλκει τις ρίζες της στη Γερμανική σχολή του Bauhaus, ήδη από τη δεκαετία του 1920, με επίκεντρό της τον μινιμαλισμό, την καθαρότητα των μορφών και των δομών και την οργάνωση του περιεχομένου πάνω απ 'όλα. 

Το Flat Design χαρακτηρίζεται ως μια μινιμαλιστική προσέγγιση του σχεδιασμού που δίνει έμφαση στην χρηστικότητα. Τα βασικά του χαρακτηριστικά είναι ο καθαρός σχεδιασμός, η χρήση του κενού χώρο, η λιτότητα και η σαφήνεια των γραμμών του, τα φωτεινά χρώματα και οι δύο διαστάσεων απεικονίσεις οι οποίες για το λόγο αυτό χαρακτηρίζονται και ως επίπεδες. Το Flat Design ουσιαστικά ενσαρκώνει τις βασικές αρχές του σχεδιασμού ορίζοντας τον ως ένα λειτουργικό εργαλείο. Η έλλειψη περιττών διακοσμητικών στοιχείων, σκιών, υφών καθώς και η απουσία της ψευδαίσθησης της τρίτης διάστασης έρχονται σε αντιδιαστολή με τον σαφώς πληθωρικότερο σχεδιασμό της προηγούμενης δεκαετίας όπου με τη χρήση όλων των παραπάνω στοιχείων επεδίωκε ένα ρεαλιστικότερο αποτέλεσμα. Ποιοι όμως είναι οι λόγοι που οδήγησαν προς αυτή τη κατεύθυνση;


“Ένας σχεδιαστής ξέρει ότι 
έχει επιτύχει την τελειότητα, 
όχι όταν δεν υπάρχει τίποτα άλλο να προσθέσει, 
αλλά όταν δεν υπάρχει τίποτε για να αφαιρέσει.” 

Antoine Saint Exupery



Όπως πολλές φορές κατά το παρελθόν έχω αναφέρει, η γραφιστική ανήκει στις εφαρμοσμένες τέχνες και για τον λόγο αυτό στοχεύει στην επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων που σχετίζονται με την οπτική επικοινωνία ενώ παράλληλα επιδιώκει στην μετρησημότητα των εφαρμογών της σε σχέση με το πως αυτές επηρεάζουν το κοινό στο οποίο απευθύνονται. Τα πρώτα σημάδια που προμήνυαν την επιβεβλημένη αλλαγή πλεύσης όσον αφορά τη σχεδίαση διεπαφής χρήστη φάνηκαν όταν η εταιρία κολοσσός της πληροφορικής Microsoft κυκλοφόρησε το 2007 το νέο της λειτουργικό σύστημα Windows Vista. Το βαρύ περιβάλλον διεπαφής και η υπερβολική χρήση υφών, σκιών και οπτικών εφέ είχε αρνητικό αντίκτυπο στην απρόσκοπτη εμπειρία χρήσης καθώς και στην αμεσότητα ανταπόκρισης του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Η αλλαγή δεν άργησε να έρθει με την μορφή των Windows mobile 7, στην αρχή, και έπειτα με την παρουσίαση των Windows 8 και την επίσημη στροφή προς απλούστερες σχεδιαστικές φόρμες. Στην αντίπερα όχθη του ανταγωνισμού, η Apple φάνηκε να έχει κριμένο έναν άσσο στο μανίκι της. Ενώ ήταν η εταιρία που ακολουθώντας σχεδιαστικά την τάση του Σκευομορφισμού αποτελούσε το πρότυπο στον χώρο του design, άρχισε σιγά σιγά να απομακρύνετε από αυτόν. Το καλοκαίρι του 2013 κυκλοφόρησε το νέο της λειτουργικό σύστημα για φορητές συσκευές, το iOS 7, και όλος ο κόσμος άρχισε εν μία νυκτί να μιλάει για το Flat Design.





Η μεταστροφή του κοινού από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές προς τα κινητά τηλέφωνα ήταν ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας που οδήγησε στην υιοθέτηση της σχεδιαστικής αυτής τάσης. Ο μέσος χρήστης του διαδικτύου αντλεί πλέον το περιεχόμενο που τον ενδιαφέρει χρησιμοποιώντας το τηλέφωνό του. Για το λόγο αυτό οι σχεδιαστές έπρεπε να προσαρμόσουν τις ιστοσελίδες έτσι ώστε να είναι πιο άμεσες στην περιήγησή τους, ελκυστικότερες και ευκολότερα προσαρμόσιμες στις μικρών διαστάσεων οθόνες των τηλεφώνων. Ένας διαδικτυακός τόπος τελικά κρίνεται όχι μόνο από το πόσο ελκυστικός είναι εμφανισιακά αλλά και από το πόσο καλά λειτουργεί έχοντας στο επίκεντρο του την εμπειρία του χρήστη. Βέβαια από την άλλη μεριά αυτό που σήμερα μπορεί να θεωρηθεί ως καλό και αποδεκτό, αύριο μπορεί να είναι ξεπερασμένο. Αυτός είναι και ο λόγος που το design δεν μένει ποτέ στατικό. Κάθε εποχή έχει τα δικά της χαρακτηριστικά μέσα από τα οποία διαμορφώνονται και οι ανάγκες του κοινού αλλά και οι κατευθύνσεις του design.


Graphic Designer | aggeliki.mk@gmail.com
"Πολίτης της Κυριακής" | "Παράθυρο" 18.10.15
#Γραφιστορίες #051
 
 


17.10.15

ICTVC workshops













Τα εργαστήρια του ICTVC θα πραγματοποιηθούν σε διάφορους χώρους της πόλης και θα διαρκέσουν δυο μέρες, την Τρίτη 5 και Τετάρτη 6 Ιουλίου 2016, από το πρωί έως το απόγευμα.

Για μια ακόμη φορά, οι hands on εμπειρίες θα λειτουργήσουν ως 'προθέρμανση' για το κυρίως συνέδριο και τις σημαντικές περιφερειακές εκδηλώσεις του!


Letterpress, Screen Printing, Bookmaking, Type Design, User Experience Design, είναι οι ήδηδιαμορφωμένες θεματικές.

Στο 6ο ICTVC, όμως, θα πραγματοποιηθούν και μικρότερης διάρκειας εργαστήρια στο τριήμερο του κυρίως συνεδρίου.

Ενδεικτικά αναφέρουμε το Design Game και το Stop Motion Typography.

Σχετικές πληροφορίες θα βρείτε στο: workshops



12.10.15

Ευριπίδης Ζαντίδης: Το design στη σύγχρονη κυπριακή πραγματικότητα


Στον απόηχο της διοργάνωσης του 2ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Σημειωτικής και Οπτικής Επικοινωνίας ICSVC2, είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με τον διοργανωτή του Συνεδρίου και Πρόεδρο του Τμήματος Πολυμέσων και Γραφικών Τεχνών στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο, Ευριπίδη Ζαντίδη.


Φωτογραφία : Παύλος Βρυωνίδης

Ο τίτλος του συνεδρίου “The culture of Seduction- [the seduction of Culture]”, εν είδει λογοπαίγνιου θέτει την αφετηρία για προβληματισμό σε σχέση με τη σημειωτική του design και τις γενικότερες αλληλεπιδράσεις του στον σύγχρονο και συνεχώς εξελισσόμενο κόσμο. Πώς αντιλαμβάνεστε εσείς την αμφίδρομη αυτή σχέση ανάμεσα στο design και την κουλτούρα;

Το design με την ευρύτερη του έννοια και όχι αποκλειστικά για θέματα γραφιστικής, αφορά σε εξειδικευμένες διαδικασίες που ακολουθούνται με σκοπό την εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα λειτουργικότητας, επικοινωνίας, ευχρηστίας και παραγωγής σε ένα μεγάλο φάσμα θεμάτων που επηρεάζουν τη δομή και τη λειτουργία της κοινωνίας. Από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά, παρατηρούμε σχεδιαστικά κινήματα, όπως το Arts and Crafts Movement και τον Φουτουρισμό, τη Σχολή Bauhaus και το Ρεύμα του Μοντερνισμού, να φιλοδοξούν στη βελτίωση της ζωής και της καθημερινότητας μέσω του design. Η εξ ορισμού αμφίδρομη σχέση μεταξύ του design και της κοινωνίας, θα πρέπει, κατά την άποψη μου, να στοχεύει στην πρόοδο της κοινωνίας, στην προώθηση της αισθητικής και στη βελτίωση της νοοτροπίας ενός πολιτισμού. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να διέπεται από κανόνες δεοντολογίας και αειφορίας.


Ένα Παγκόσμιο συνέδριο Σημειωτικής και Οπτικής Επικοινωνίας σίγουρα συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όχι μόνο της ακαδημαϊκής, αλλά και γενικότερα της διεθνούς κοινότητας του design. Θεωρείτε ότι επιτεύχθηκαν οι στόχοι που είχατε θέσει για τη φετινή διοργάνωση;

Οι στόχοι της μελέτης με θέμα την Οπτική Επικοινωνία από σημειολογικής σκοπιάς και με άξονα τη θεματική του Συνεδρίου επιτεύχθηκαν με μεγάλη επιτυχία. Οι 40 ανακοινώσεις που παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο εξέτασαν ζητήματα πολιτικής προπαγάνδας, ιστορίας, μετάφρασης, branding, οπτικής ταυτότητας, συσκευασίας, εμπορικής/τουριστικής διαφήμισης, σεξουαλικότητας, οικονομίας και στρατηγικών επικοινωνίας, φιλμ και πολυμέσων. Εκτός από τους ομιλητές και τους συμμετέχοντες, υποψήφιοι διδάκτορες, φοιτητές, αλλά και απόφοιτοι, είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν απόψεις και να συζητήσουν με καταξιωμένους ακαδημαϊκούς και ερευνητές του χώρου, ενώ αρκετοί σχεδιαστές από τον τομέα της βιομηχανίας που παρακολούθησαν το Συνέδριο βρήκαν άκρως ενδιαφέρουσες και χρήσιμες τις γνώσεις και τις πληροφορίες που αποκόμισαν, ειδικά σε θέματα σχεδιασμού. Επιπρόσθετα, διάφοροι εκδοτικοί οίκοι επέδειξαν ήδη το ενδιαφέρον τους για την έκδοση του δεύτερου συλλογικού τόμου, ο οποίος θα περιλαμβάνει τα πορίσματα και τις ανακοινώσεις του Συνεδρίου. Ο τόμος αυτός θα είναι συλλεκτικός και θα καταγράφει τα σημαντικότερα αποτελέσματα του Συνεδρίου, μέσα από άρθρα που θα επιλεγούν κατόπιν αξιολόγησης από ειδική επιστημονική επιτροπή. Σε γενικές γραμμές, το αποτέλεσμα και η όλη εικόνα της διοργάνωσης άφησαν πολύ θετικές εντυπώσεις, τοποθετώντας την Κύπρο στον παγκόσμιο χάρτη για τις σπουδές και την έρευνα στα σημαντικά πεδία της Σημειωτικής και της Οπτικής Επικοινωνίας.




Το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου λειτουργώντας για πάνω από δέκα χρόνια, σε μια κατά βάση εμπορική πόλη, όπως είναι η Λεμεσός, πώς νομίζετε ότι έχει επιδράσει στην κουλτούρα της τοπικής κοινωνίας, αλλά και πώς έχει επηρεαστεί από αυτή;

Η ουσιαστική και πολύτιμη συνεισφορά του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από την έρευνα, τη διδασκαλία και την προσφορά στην τοπική κοινωνία, δυστυχώς δεν έχει τη δημοσιότητα που της αξίζει. Τα εξαιρετικά ερευνητικά επιτεύγματα από ευρωπαϊκά κονδύλια εκατομμυρίων ευρώ μέσα από τα οποία προσφέρεται εργασία σε άνεργο πληθυσμό, οι διακρίσεις φοιτητών και ακαδημαϊκών σε τοπική και παγκόσμια εμβέλεια, η επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων, οι άρτιες παροχές τόσο σε επίπεδο γνώσης όσο και σε υλικοτεχνικές υποδομές, καθώς και οι ερευνητικές διακρίσεις σε καινοτομία και δημιουργικότητα, θα έπρεπε να προβάλλονται περισσότερο από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Με τη λειτουργία και τις πολυποίκιλες δραστηριότητες του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου κατά τα τελευταία 10 χρόνια, η εμπορική πόλη της Λεμεσού έχει αλλάξει πρόσωπο, ζωντάνεψε, αναβαθμίστηκε και έγινε ένας ιδανικός πανεπιστημιακός προορισμός. Το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου αποτελεί, πάνω απ’ όλα, φορέα γνώσης και πολιτισμού, γεγονός που αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο και αντανακλάται στην πόλη και στις θετικές αλλαγές που αυτή έχει υποστεί τα τελευταία χρόνια.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται έντονο ενδιαφέρον από πλευράς των νέων για σπουδές σε σχέση με το design και την Οπτική Επικοινωνία γενικότερα. Ενώ το ταλέντο είναι κάτι που δεν λείπει από τους φοιτητές, τελικά υπάρχει δυσκολία ώστε αυτό να μετουσιωθεί και να εκφραστεί επαγγελματικά. Πού νομίζετε ότι οφείλεται το γεγονός αυτό;

Το ταλέντο ενδέχεται να λείπει από κάποιους φοιτητές, δυστυχώς δεν το έχουν όλοι. Εφόσον υπάρχει το ταλέντο, ενδυναμώνεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και καλλιεργείται μέσα από τη διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο. Για διδακτικούς σκοπούς και μέσω των εργασιών που τους ανατίθενται, εμείς οι ακαδημαϊκοί θεωρούμε, ως επί το πλείστον, ότι απευθυνόμαστε σε έναν κοινό-στόχο, το οποίο χαρακτηρίζεται από αισθητική, πολιτισμική παιδεία και συγκροτημένη εννοιολογική σκέψη. Δυστυχώς, όμως, συνειδητοποιούμε ότι η πραγματικότητα και οι σχεδιαστικές αντιλήψεις, τάσεις και νοοτροπίες που επικρατούν στην Κύπρο είναι στην ουσία απογοητευτικές, και εκεί οφείλεται κατά την άποψη μου το γεγονός της αποτυχίας στη μετουσίωση ή ακόμα και η απόρριψη καινοτόμων, ολοκληρωμένων και επαγγελματικά άρτιων προτάσεων. Τα μεγάλα σχεδιαστικά γραφεία θυσιάζουν την αισθητική και το καλό, πρωτοποριακό design στον βωμό του καταναλωτισμού, για να ευχαριστήσουν τους «ανεκπαίδευτους», γραφιστικά, πελάτες τους, οι οποίοι παραδόξως παρουσιάζονται να έχουν ισχυρή άποψη σε θέματα για τα οποία στην ουσία συχνά είναι εντελώς ανίδεοι. Από την άλλη, τα μικρά σχεδιαστικά γραφεία με «γραφιστικό όραμα», δεν έχουν άλλη επιλογή από του να συμβιβάζονται, απλά για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Στη σημερινή οικονομικά χειραγωγημένη εποχή που διανύουμε, σπάνια έχει κανείς διάθεση για «γραφιστικούς πολέμους», οι οποίοι, στις πλείστες των περιπτώσεων, δυστυχώς καταντούν «γραφικοί». Μέσα σε ένα ιδανικό περιβάλλον, οι πραγματικά ταλαντούχοι σχεδιαστές θα μπορούσαν να αναδειχθούν επαγγελματικά και να ασκήσουν ουσιαστική επιρροή στα κατεστημένα, όπως ακριβώς συμβαίνει σε «σχεδιαστικά εκκολαπτήρια» στο Άμστερνταμ, στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στο Βερολίνο και γενικά στις χώρες που έχουν σημαντική ιστορία και δείχνουν ιδιαίτερη εκτίμηση στο δημιουργικό design και παράλληλα αναγνωρίζουν και προωθούν τις επιστημονικές του διαστάσεις.

Ως καθηγητής, επί σειρά ετών, σε ένα Πανεπιστημιακό Ίδρυμα έχετε το προνόμιο της άμεσης επαφής με το πιο ανήσυχο και δημιουργικό κομμάτι της κοινωνίας, τους φοιτητές. Τι θεωρείτε ότι έχετε προσφέρει, αλλά και τι έχετε αποκομίσει από τη μέχρι τώρα πορεία σας;

Θεωρώ τον εαυτό μου εξαιρετικά τυχερό και περήφανο που συγκαταλέγομαι στις τάξεις του διδακτικού προσωπικού του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου. Έχω την πεποίθηση ότι τα πλεονεκτήματα και τα προνόμια που μου παρέχονται είναι πάρα πολλά και σημαντικά: η συνεχής επαφή μου με την έρευνα, τη διδασκαλία και τους νέους σε ένα φιλόξενο και άρτια εξοπλισμένο περιβάλλον, μου παρέχουν, καθημερινά, εμπειρίες ζωής. Η προσωπική μου συνεισφορά στον Ακαδημαϊκό χώρο, εκτός από την έρευνα και τη διδασκαλία, αφορά και στη διοργάνωση εκδηλώσεων με θεματικές εκθέσεις γραφιστικής, στη διοργάνωση επιστημονικών συνεδρίων και ημερίδων design και εκπαιδευτικών ταξιδιών στο εξωτερικό, καθώς και στη συμμετοχή μου, ως μέλος, σε ομάδες εκπαιδευτικής αξιολόγησης, επιστημονικές επιτροπές συνεδρίων και εκθέσεων. Τεράστια ζήτηση για επανάληψη έχει η διοργάνωση του πρώτου εντατικού καλοκαιρινού σχολείου Erasmus, που φιλοξένησε το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, το 2014, με θέμα Semiotic Theories and Advertising Practices, στο οποίο συμμετείχαν με μεγάλη επιτυχία πέντε Πανεπιστήμια του εξωτερικού. 

Η πλούσια ακαδημαϊκή καριέρα και η ενεργή παρουσία σας σε παγκόσμιους οργανισμούς και επιτροπές συνοδεύεται και από διακρίσεις σε διεθνείς εκθέσεις και μπιενάλε. Πώς θα προσδιορίζατε τον εαυτό σας ως σχεδιαστή, ερευνητή και καθηγητή Σημειωτικής και Οπτικής Επικοινωνίας; 

Κατά την άποψη μου, η φύση του σχεδιαστή θα πρέπει να είναι διεπιστημονική, όπως είναι άλλωστε και τα προγράμματα σπουδών στο Τμήμα Πολυμέσων και Γραφικών Τεχνών, του οποίου έχω την τιμή να προεδρεύω. Η έννοια της διεπιστημονικότητας, η οποία σύμφωνα με τον Mitchell έχει «αναρχική» διάθεση, προάγοντας την καινοτομία και τη δημιουργικότητα, αντικατοπτρίζει απόλυτα τη φύση του σχεδιαστή/καλλιτέχνη, αφού για την επίτευξη πρακτικών αποτελεσμάτων και την εξαγωγή συμπερασμάτων δανείζεται και διασταυρώνει πληροφορίες από διάφορες επιστήμες. Η διεπιστημονική προσέγγιση αξιοποιεί τη σφαιρικότητα της γνώσης, αλλά και την αναδεικνύει. Αυτή η έννοια κυριαρχούσε πάντοτε στις σπουδές μου και σήμερα οπωσδήποτε αντικατοπτρίζει και προσδιορίζει εμένα ως σχεδιαστή, ερευνητή, καλλιτέχνη και καθηγητή σε διάφορα θέματα Σημειωτικής, Γραφιστικής και Οπτικής Επικοινωνίας.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται μια εντονότερη κινητικότητα στον χώρο της οπτικής επικοινωνίας σε σχέση με τη διοργάνωση εκθέσεων και την πραγματοποίηση συνεδρίων που έχουν ως στόχο τη δραστηριοποίηση της κοινότητας των σχεδιαστών στην Κύπρο. Σε συνέχεια της πρώτης επιτυχημένης Συνάντησης Σχεδιαστών Οπτικής Επικοινωνίας, Graphic Stories Cyprus, έχετε κληθεί να συμμετάσχετε στην επόμενη διοργάνωση τον Φεβρουάριο του 2016. Πόσο σημαντική θεωρείτε την υλοποίηση τέτοιου είδους δράσεων; 

Το τεράστιο και ευρύ φάσμα έρευνας, παρουσίασης θεμάτων και προσεγγίσεων, με κεντρικό άξονα την επιστήμη της Οπτικής Επικοινωνίας, επιτρέπει και ενθαρρύνει τη διοργάνωση πολλών συνεδρίων και εκδηλώσεων, με εξέχουσα θέση τη θεματική αυτή ενότητα. Το Graphic Stories αποτελεί ένα άλλο παράδειγμα αξιόλογης πρωτοβουλίας σε αυτά τα πλαίσια. Είναι με μεγάλη χαρά που συμμετέχω στη δεύτερη διοργάνωσή του, που προγραμματίζεται να γίνει τον Φεβρουάριο του 2016. Η υλοποίηση τέτοιου είδους δράσεων είναι πολύ σημαντική και θα έπρεπε να επιδιώκουμε και να προκρίνουμε ακόμα περισσότερες, ειδικότερα όσοι από εμάς πιστεύουμε πραγματικά στη διάδοση της γνώσης και τη θετική επιρροή που έχει η Οπτική Επικοινωνία στη διαμόρφωση του πολιτισμού.


Graphic Designer | aggeliki.mk@gmail.com
"Πολίτης της Κυριακής" | "Παράθυρο" 11.10.15
#Γραφιστορίες #050



5.10.15

Ορφισμός, από την ποίηση και τη μουσική στο Design


“Χωρίς ποιητές, χωρίς καλλιτέχνες, οι άνθρωποι σύντομα θα κουράζονταν από τη μονοτονία της φύσης. Η μεγαλειώδης ιδέα που έχουμε σχηματίσει για το σύμπαν θα κατέρρεε με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Η σειρά και η οργάνωση που βρίσκουμε στη φύση, και η οποία είναι αποτέλεσμα της τέχνης, θα εξαφανίζονταν αμέσως. Τα πάντα θα κατέρρεαν στο χάος. Δεν θα υπήρχαν εποχές, κανένας πολιτισμός, καμία σκέψη, καμία ανθρωπότητα, ακόμη και η ζωή θα έδινε τη θέση της σε ένα ανίκανο κενό που θα βασίλευε παντού.” Ήταν το 1918 όταν η πανδημία της Ισπανικής γρίπης θα στερούσε από τον κόσμο των τεχνών και των γραμμάτων μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του χώρου, τον Γάλλο ποιητή, θεατρικό συγγραφέα και κριτικό τέχνης Guillaume Apollinaire. Ένας από τους πιο παθιασμένους υπερασπιστές του Κυβισμού και προπάτορας του Σουρεαλισμού, ο Apollinaire πιστώνεται για την επινόηση του όρου “Κυβισμός” (1911) για να περιγράψει τα έργα του Πάμπλο Πικάσο και Ζορζ Μπρακ, του όρου “Σουρεαλισμός” (1917) για να περιγράψει τα έργα του Eric Satie, καθώς και του όρου “Ορφισμός” (1912) για να περιγράψει τα έργα του Frantisek Kupka.

Ο Ορφισμός ή αλλιώς Ορφικός Κυβισμός ήταν ένα παρακλάδι του Κυβισμού που επικεντρώθηκε στην λογική της αφαίρεσης, της χρήσης βασικών γεωμετρικών σχημάτων και της επιλογής φωτεινών χρωμάτων. Επηρεασμένος από το κίνημα του Φοβισμού, τα θεωρητικά κείμενα των Paul Signac και Charles Henry και τον χημικό, με ειδίκευση στο χρώμα, Eugène Chevreul, ο Ορφισμός θεωρείται ως το κλειδί για τη μετάβαση από το Κυβισμό στην Αφηρημένη τέχνη και επηρέασε σε σημαντικό βαθμό και τις σύγχρονες Γραφικές Τέχνες. Μέσα από το έργο πρωτοπόρων πειραματιστών της καλλιτεχνικής αυτής τάσης αναδείχθηκε η σημασία της απλότητα των μορφών και των γεωμετρικών σχημάτων καθώς επίσης και της χρήσης του χρώματος, ειδικά κατά την περίοδο που ο Κυβισμός έβγαινε από τη μονοχρωματική του φάση. Τα έντονα χρώματα, τα απλά αλλά δυναμικά γεωμετρικά σχήματα αλλά και η αφαιρετική διάθεση που χαρακτήριζε τον Ορφισμό απαντώνται μέχρι και σήμερα στις βασικές αρχές της οπτικής επικοινωνίας. Αναμφίβολα κάποιος θα μπορούσε να κάνει τη σύνδεση των τάσεων αυτών με τις βασικές αρχές της ψυχολογίας της Gestalt που έχουν ουσιαστικά διαμορφώσει το σύγχρονο design.





Ήταν τα έργα των František Kupka, Robert Delaunay και Sonia Delaunay που ουσιαστικά δημιούργησαν αλλά και καθόρισαν τα χαρακτηριστικά του Ορφισμού. Το πεδίο εφαρμογής, ευρύ, περιλαμβάνοντας όχι μόνο τη γραφιστική και τη ζωγραφική αλλά και τον σχεδιασμό ρούχων και υφασμάτων καθώς επίσης και σκηνικών για το θέατρο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η Sonia Delaunay ήταν η πρώτη γυναίκα καλλιτέχνης εν ζωή για την οποία το μουσείο του Λούβρου φιλοξένησε αναδρομική έκθεση το 1964, ενώ το 1975 τιμήθηκε με το μετάλλιο της Γαλλικής Λεγεώνας της Τιμής.

Σύμφωνα με τον Apollinaire ο Ορφισμός αντιπροσώπευε μια κίνηση προς μια εντελώς νέα μορφή τέχνης, όπως η μουσική ήταν για την ποίηση. Οι καλλιτέχνες του κινήματος αυτού συχνά χρησιμοποιούσαν στους τίτλους των συνθέσεων τους όρους δανεισμένους από τη μουσική, όπως για παράδειγμα το “Φούγκα σε δύο χρώματα” του Kupka, ενώ και ο Kandinsky στα λεπτομερή θεωρητικά του κείμενα περιέγραψε τις συσχετίσεις ανάμεσα στο χρώμα και τον ήχο. Επίσης και ο Robert Delaunay που ασχολήθηκε με τη σχέση ανάμεσα στο χρώμα και τη μουσική, υπογράμμισε την καθαρότητα και την ανεξαρτησία του χρώματος σε παραλληλισμό με τις αντίστοιχες ιδιότητες της μουσικής. Η έννοια του όρου Ορφισμός ήταν φευγαλέα, ειδικά όταν εμφανίστηκε για πρώτη φορά και παραμένει ίσως σε κάποιο βαθμό ασαφής, όμως δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι βασικές του αρχές που αφορούν τη χρήση του χρώματος και του φωτός, και την αφαιρετικότητα της σύνθεσης επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό πολλές άλλες μορφές της σύγχρονης τέχνης.




Graphic Designer | aggeliki.mk@gmail.com
"Πολίτης της Κυριακής" | "Παράθυρο" 03.10.15
#Γραφιστορίες #049